Midwinter en het begin van de winter

Gepubliceerd op 19 december 2018 door Willem

Een mid-winter boodschap uit Poustinia
en een tip voor een nieuwe, oude viering.

 

Met midwinter vieren we het begin van de winter. 

Waarom noemen we dit moment dan mid-winter. Het midden van de winter valt tenslotte rond 5 en 6 februari.

Het begrip midwinter komt uit een tijd dat we meer verbonden waren met wat er zich om ons heen afspeelde in de natuur. We hadden op dat moment van het jaar iets heel concreets te vieren. 

Ga eens mee terug naar de tijd dat ons leven werd gestuurd en bepaald door de twee grote Goden die we kenden als de Grote Lichten aan de hemel. Nu noemen we die zon en maan.

We hadden toen geen idee van een zonnestelsel en de wetmatige loop van zon, maan en aarde en de verschillende cycli.

We konden enkel een groot ontzag hebben voor deze “goden” aangezien ze zeer bepalend waren voor heel ons leven.

De term mid-winter verwijst naar de observatie die de mensheid al heel lang geleden heeft gedaan dat de zon gedurende een half jaar steeds kleinere en lagere bogen aan de hemel maakt en zij doet dat vanaf het moment dat de dag even lang duurt als de nacht.

Na een tijdje komt er een moment dat de zon zo laag aan de hemel staat en de maan zo hoog dat zij in hun samenspel precies het tegenbeeld tonen van een half jaar daarvoor of daarna.

De zon bereikt een keer haar laagste stand en dan begint ze weer opnieuw te klimmen aan de hemel. Op dat moment dat de zon als het ware weer terugkeert, het licht terugkeert, wordt het moment van midwinter gevierd.

De zon klimt vervolgens aan de hemel, het moment komt daar dat de dag weer even lang is als de nacht en de zon klimt vervolgens nog hoger en de periode van de zomer breekt aan. Heeft de zon haar hoogste stand bereikt spreekt men van midzomer als tegenbeeld van het moment van midwinter.

Midzomer en midwinter markeren op die wijze de twee kardinale punten van de zonnebaan aan de hemel. Haar hoogtepunt en haar dieptepunt wordt gemarkeerd. 

En in die viering werd vooral aandacht besteedt aan de diepere symboliek verbonden aan dit fenomeen.

De constatering namelijk dat op het hoogtepunt, de zon besluit haar dalende baan te starten en dat wanneer de zon haar dieptepunt bereikt heeft, er enkel nog een weg terug omhoog mogelijk blijkt voor de zon.

Dit fenomeen heeft in de diepte van de psyche van de mensheid een fundamenteel thema verankerd. 

Het inzicht, ondersteund door de natuurlijke feiten, dat een klimmen naar een hoogtepunt wetmatig wordt afgewisseld met een dalen naar een dieptepunt en dat het dalen naar een dieptepunt de mens toont dat er een bodem is van waaruit enkel een klimmen omhoog weer mogelijk is. 

Dat maakte dat de primitieve mens van toen… geen angst kende voor hoogtepunten noch dieptepunten, doch zich inschakelde in het geheel door het te achten.

Het kan helpen om het getal acht even neer te leggen, daar even voor te buigen en daarin de lemniscaat te herkennen en te zien hoe dit getal op heel bijzondere wijze de cyclus aan ons toont, de voortgang van het eeuwige leven en hoe we dat vervolgens achten in de betekenis van dat m-achtige woord “achting” hebben voor. 

Ach……

 

Wat is er met ons gebeurd dat we dit inzicht, gedurende onze ontwikkeling als mensheid, hebben ingeruild voor een feest dat ons leert dat we blij mogen zijn met de geboorte van het licht (haar terugkeer-kerstmis) en dat een kwart jaar later we vieren dat dit licht vervolgens de duisternis heeft weten te overwinnen (lente-pasen). 

Waar is het feest naartoe dat de geboorte van de duisternis acht en het daaropvolgende feest dat de overwinning van de duisternis over het licht viert?

Of zijn we het geloof in cycli verloren en hebben we definitief gekozen voor één kant van de medaille?

En zo ja, wat zou de medaille hiervan vinden?

We beginnen als mensheid langzaam wakker te worden rond klimaatverandering. 

We beginnen in de gaten te krijgen dat er iets schort aan ons klimaat.

Inderdaad. 

ONS klimaat. 

De aarde redt zich wel met haar klimaat. We kunnen haar uiteraard een handje helpen, maar veel belangrijker dan dat is dat we gaan inzien dat we ons culturele klimaat moeten aanpakken. 

Dat we samen een ander klimaat creëren. 

Een klimaat waarin opnieuw ruimte komt voor het ontzag voor datgene of diegene, kies maar, dat aan de basis ligt van alle klimaten. De twee oude goden, zon en maan en de derde verborgen kracht die deze twee hemellichamen aanstuurt vanuit een veel grotere verborgen orde die we Leven mogen noemen. 

In plaats van hier onverantwoord rond te lopen met zevenmijlslaarzen en ons weinig aan te trekken van en te doen waar we zin in hebben. Zin of goesting.

Als ik vroeger als kind tegen mijn vader zei dat ik ergens geen zin in had, dat was steevast zijn antwoord: “Dan maak je maar zin!”

Het heeft een tijd geduurd voordat ik veel later begreep dat alles in het leven draait om zingeving.

Ik hoop van harte dat je de komende dagen op een zinvolle wijze (een ander woord voor manier) met elkaar weet te vieren wat jullie samenkomst zin geeft.

Geniet van de kans die de kosmos ons ook dit jaar weer geeft om in de tijd van de twaalf heilige nachten stil te staan bij wat ons op het diepste niveau met elkaar verbindt.

Maak er een pr-acht-ige tijd van.

©      Willem Versteeg

20 december 2019

Huize Poustinia

https://www.poustinia.be/blog/

Heel veel meer over midwinter en de betekenis van dit moment in het jaar en de diepere betekenis van Kerstmis vind je in het archief van mijn blog onder december 2017

https://www.poustinia.be/willem/de-achtergrond-van-onze-feestdagen/#more-464

Kijk ook eens naar het begin van het blog over de betekenis van de namen van de maanden van het jaar.

https://www.poustinia.be/willem/de-maanden-van-het-jaar/#more-596

We zien elkaar terug op 1 januari 2019 wanneer we stil staan bij de betekenis van de naam januari en diepere symboliek van de steenbok die is verbonden met deze tijd van het jaar.

Wat de Boogschutter en spelt met elkaar te maken hebben in december.

Gepubliceerd op 1 december 2018 door Willem

Wat de Boogschutter en spelt met elkaar gemeen hebben in december.

 

We zijn aanbeland bij de tiende (deca) maand van het jaar volgens de oude kalender die het jaar liet beginnen in de maand maart.

De huidige kalender is voortgekomen uit vele voorgangers die allemaal weer wat anders georiënteerd waren. Afhankelijk van de heersende cultuur en het heersende wetenschappelijke inzicht heeft onze kalender heel wat hervormingen doorgemaakt.

Al deze hervormingen hebben er niet bepaald toe bijgedragen dat we de verbinding van de kalender met het natuurgebeuren daarin duidelijk weerspiegeld terugvinden.

Die tijd is voorbij terwijl kalenders van oorsprong toch bedoeld waren om het tijdsverloop in kaart te brengen. Een tijdsverloop dat door de natuur bepaald werd.

Ik kijk uit door mijn raam over een veld waarin spelt is gezaaid. De groene sprietjes staan, met honderdduizenden bijeen, zo’n tien centimeter hoog, te wuiven in de wind en zullen de komende maanden nauwelijks nog langer worden want ze wachten op de terugkeer van de warmte om straks de hemel te bestormen in hun drang de zon te kussen opdat zij de korrels kan laten rijpen die later in augustus, begin september geoogst zullen worden.

In de herfst, precies op het juiste moment, werden de korrels van de vorige oogst, gezaaid en de uitgelopen zaden die voor mijn deur staan te zwaaien, zullen daardoor precies op tijd hun cyclus kunnen voltooien.

Omdat de boer precies weet wanneer hij moet zaaien.

Duizenden jaren geleden, zonder kalenders was dat iets ingewikkelder. Zaaide de boer te laat of te vroeg dan had heel het dorp een jaar later een groot probleem.

De natuur heeft haar eigen wetmatigheden, haar eigen regels en rituelen en de mens is en blijft hiervan afhankelijk.

Spelt wordt in onze contreien gezaaid op het moment dat de zon als maar lager aan de hemel komt te staan en nog juist voldoende kracht heeft om het zaad, samen met voldoende water, te laten ontkiemen. Vervolgens spurt de kiem naar buiten, wordt snel groen door de fotosynthese, laat haar “zonnepanelen” nog even uitgroeien zolang het kan en komt dan in een toestand terecht dat het niet langer groeit, maar haar essentie terugtrekt in het wortelgebied en mee “ten onder gaat”, vaak onder een dik sneeuwtapijt. 

Lees verder »

Over Samhain, november en heiligen en zielen.

Gepubliceerd op 1 november 2018 door Willem

 

 

Laat ons eens een tijdje terug gaan in de geschiedenis; laat ons eens gaan naar bv. de 3e eeuw voor het begin van onze jaartelling. Dan zouden we nu, hier levend in Wallonië (een oude Keltische naam), ons opmaken voor het belangrijkste feest van het jaar.

We vieren dan de vooravond van Samhain, op 31 oktober als voorbereiding van het grote Nieuwjaarsfeest op 1 november dat geldt als het begin van een nieuw jaar.

We zitten hier midden in een Keltische cultuur die nog vele honderden jaren zou duren.

Voor de Kelten die in deze streken verbleven was dit tevens een tijd om met veel rituelen stil te staan bij het fenomeen van de dood als een poort die toegang gaf tot een nieuw leven.

Wij in onze cultuur zien en begrijpen de dood als een eindpunt en een onontkoombare tegenstelling van datgene dat wij leven noemen. Bij de dood eindigt het leven. Althans dat is onze opvatting die “leeft” binnen onze cultuur.

Laat dit nu uitgerekend een thema zijn dat we NIET hebben geërfd van de Kelten. 

Zij leefden de “triskell”, de drie-eenheids-gedachte, dat leven bestaat uit twee manifestatie-vormen die middels twee poorten zich aan ons voordoet. Het leven manifesteert zich in de zichtbare wereld middels het proces dat ze geboorte noemen en het verlaat deze zichtbare wereld weer om terug te keren naar de onzichtbare wereld via de poort van de dood.

Lees verder »

Wikken en wegen in oktober

Gepubliceerd op 1 oktober 2018 door Willem

We zijn beland bij de achtste maand in ons verhaal over de betekenis van de namen van de maanden.

Op de gewone kalender is het natuurlijk de tiende maand, maar die kalender is nadat hij vele verschillende uitvoeringen heeft gekend (ook een verhaal dat we eens moeten vertellen, want heel boeiend) uiteindelijk gestandaardiseerd en heeft daardoor nog minder verbinding met de oorspronkelijke symboliek, die we in deze verhalen weer wat onder het stof willen uithalen.

De Romeinen noemden deze maand de achtste, vandaar oktober, want zij begonnen te tellen vanaf maart.

En daar houdt het verhaal verder op.

We keren dus weer terug naar het natuurgebeuren; onze grootste leermeester.

Vorige week heb ik jullie verteld over de slangen van El Castillo en daaruit blijkt maar weer eens hoeveel belang de oude volken hechtten aan de vier kardinale punten van het jaar.

(zie daarvoor ook het verhaal van maart 2018 over de lente-equinox)

De vier kardinale punten van het jaar waren en zijn de twee zonnewenden en de twee eveningen.

 

Zonder veel kennis van astronomie waren geduldige observeerders vroeger al heel vroeg in staat om deze momenten in het jaar te markeren.
Op twee momenten in het jaar duurt de dag namelijk even lang als de nacht.
En er zijn  twee momenten dat de zon haar hoogste stand en haar laagste stand aan de hemel heeft bereikt en vanaf dat punt de tegengestelde richting inslaat. De wende van de zon; de zonnewende.

Niemand die het weet maar het zou me niet verbazen dat het kruis, dat als oudste symbool van de mensheid geldt, hierin zijn oorsprong vindt.

Ga even mee in gedachten of teken mee op een vel papier dat werkt nog veel beter (waarom zou ik daar tijd voor maken; wel doe maar eens en ervaar eens wat dat met je doet)

Lees verder »

De kruipende slangen van El Castillo en het begin van de herfst.

Gepubliceerd op 23 september 2018 door Willem

De kruipende slangen van El Castillo bij het begin van de herfst.

Afgelopen nacht, even over 01.00 uur, passeerde de Aarde in haar baan om de zon het punt dat we het moment van de herfst-evening noemen.

Stel je eens voor dat langs dat parcours dat de Aarde aflegt er om de zoveel tijd als een soort stationnetjes, telkens een groot bord hangt met als opschrift:

u gaat nu de sector binnen van de Weegschaal” of “hier eindigt de sector September en u gaat Oktober binnen”, of “dit is het punt van de lente-evening, voor het leven op het noordelijk halfrond begint daar nu de lente”.

 

 

Welnu dat soort borden hangen daar niet. Jammer eigenlijk.

Want stel je voor dat ze daar wel hingen dan zou dat onze relatie tot de kosmos op slag compleet veranderen.

We zouden ons direct realiseren dat er een instantie bestaat die dat heeft bepaald en we zouden ons tevens realiseren dat we geheel niet bij machte zijn daaraan iets te veranderen.

Het enige dat we zouden kunnen doen is het gewoon negeren.

Wel dat is nu precies wat we al heel lang doen.

We zitten met zijn allen in een heel grote, lange trein die zo groot is dat we nog nauwelijks beseffen dat we in een trein zitten. Een trein die een vast parcours volgt

Langs diverse stationnetjes rijdt. 

Twaalf grote bestemmingen en enkele bijzondere bezienswaardigheden onderweg.

Wat we niet door hebben is dat we op de stationnetjes niet kunnen uitstappen. Ze zijn enkel bedoeld om ons attent te maken op het feit dat de omgeving vanaf die plek van aard begint te veranderen en dat de sfeer zich aanpast.

Ook komen we jaarlijks langs het punt waarop we zijn ingestapt en we weten, althans de geschiedenis vertelt ons dat, dat er een punt is waarop we de trein weer moeten verlaten.

Ook al hebben we geen idee wanneer en waar.

Maar dit beeld duikt maar op als we lang uitzoomen en een compleet ander standpunt innemen. Meer een standpunt alsof we ons ergens in het zonnestelsel bevinden en schouwen naar de Aarde en haar baan rond die ene ster die we de zon noemen.

Dat levert niet alleen een heel ander zicht maar ook een heel andere verbinding op.

We nemen dan even afstand, een beetje veel afstand en we merken heel andere dingen op.

Ik laat dit vreemde beeld even voor wat het is, speel er maar mee, als je wilt, heb ik ook gedaan.

Maar waar ik naar toe wil is het thema van het negeren.

Lees verder »

De knoppen aan de bomen en de Witte Wieven over de velden in september

Gepubliceerd op 5 september 2018 door Willem

We zijn aanbeland bij de zevende maand, geteld vanaf de maand maart natuurlijk.

In eerdere artikelen gingen we op zoek naar de betekenis van de naam van de maand.

Wel september betekent niet meer dan “zevende” maand. 

Zoals oktober verwijst naar de acht en november naar de negen en december naar de (deca) tien.

Wat moeten we daar verder nog aan toe voegen?

We zullen dus verder terug moeten in de tijd en we komen dan weer uit bij onze vrienden in Mesopotamie, zo’n vijfduizend jaar geleden.

Daar werd de grondslag gelegd voor een symbolisch gedachtengoed dat later verder ging onder de naam astrologie en dat zocht naar het verband tussen het natuurgebeuren en de grotere kosmische verbanden. 

Toentertijd liet men de tijdsberekening samenvallen met de reis die de zon maakte doorheen de hemel en de verschillende sterrenbeelden die zij op die manier passeerde.

En zo werd vastgelegd dat gedurende de periode lopend van 23 augustus tot ongeveer 22 september de zon door een segment van de hemel bewoog waar zich het sterrenbeeld van de Maagd bevond.

Vanaf dat moment wordt deze periode van het jaar verbonden met het beeld van de Maagd.

En let wel we spreken hier over een symbooltaal die probeert woorden en beelden te geven voor wat er op dat specifieke moment als het ware “in de lucht hangt”.

In eerdere artikelen heb ik laten zien dat we, als we een poging willen doen te begrijpen welke symboliek hiermee verbonden is, dat we dan een uitstapje doen naar het natuurgebeuren en goed beschouwen wat er zoal gebeurt in de ons omringende natuur.

We hoeven dan niet klakkeloos aan te nemen wat de Ouden hier over zeiden en schreven, maar we kunnen zelf op zoek gaan waarom ze dit schreven als we ons openstellen voor het natuurgebeuren.

Indachtig een belangrijke uitspraak van Albert Einstein: “Kijk goed naar de natuur en je zult alles beter begrijpen”

Wel, op naar buiten en laten we eens zien wat er zo typerend is aan deze tijd van het jaar.

Lees verder »

Keizer Augustus en de oogstmaand

Gepubliceerd op 1 augustus 2018 door Willem

In het verhaal over de maand juli vertelde ik dat de oorspronkelijke naam Quintilus voor de vijfde maand van het jaar (geteld vanaf maart) door de toenmalige Romeinse dictator Julius Caesar veranderd werd in julius.

Deze Julius Caesar die ook een nieuwe kalender invoerde, de naar hem genoemde Juliaanse kalender, werd na de moord op hem op 15 maart 44 voor Chr., uiteindelijk opgevolgd door zijn achterneef en adoptiezoon Octavianus.

Er ontstond een bloedige machtsstrijd om Caesars opvolging en in 31 v. Chr. bleek Octavianus de enige die levend uit de strijd kwam. 

Vanaf 27 v. Chr zou hij als “princeps”, eerste burger de teugels van het Imperium Romanum in handen houden.

In een speciale zitting van de senaat verkreeg hij de bijnaam Augustus, de verhevene.

Dit herinnerde aan het augurium, een cultushandeling voor de interpretatie van de wil van de goden, die volgens de legende Romulus en Remus reeds hadden gehouden.
De naam plaatste de drager aldus op dezelfde hoogte als de legendarische stichters van Rome en verleende het opperste politieke gezag in de staat een sacraal aura, wat de consuls ten tijde van de republiek niet hadden bezeten. Samen met de nieuwe titel schonk de senaat aan de princeps ook een gouden ereschild waarop de deugden van Augustus werden geprezen (virtus, clementia, iustitia, pietas).

Als verder eerbewijs besloot de senaat in 8 v. Chr. de maand Sextilus te hernoemen tot Augustus. Als reden voor de keuze voor deze maand in plaats van Augustus’ geboortemaand september werd aangevoerd, dat hij in de maand Sextilis voor het eerst consul was geworden en drie triomftochten had gevierd. Daarnaast markeerde deze maand, waarin Egypte was veroverd, het einde van de burgeroorlogen.

Tot zover de geschiedschrijving.

Maar wie de afgelopen artikelen over de betekenis van de namen van de maanden heeft gevolgd, weet ondertussen dat ik telkens verder zoek naar verborgen verbanden en waarom de geschiedenis liep zoals hij is gelopen.

Want er is meer aan de hand!

Lees verder »

Quintilus, de Kreeft en de maand juli

Gepubliceerd op 1 juli 2018 door Willem

Quintilus, de vijfde maand van het jaar volgens de Romeinen (zij begonnen te tellen vanaf maart) verdween als naam in de vergetelheid nadat de dictator Julius Ceasar deze maand zijn eigen naam meegaf. Julius.

En wij leven sedert die tijd met de naam van de maand die na juni komt in de maand juli.

De zon is al een week geleden begonnen met haar z.g. terugtocht. Vanaf 23 juni staat de zon elke dag een paar minuten korter aan de hemel, de dagen worden daardoor korter en de nachten weer wat langer en dat duurt dan tot aan 22 december en dan keert dat weer om.

De Mesopotamiërs zagen in het sterrenbeeld dat zij de naam van de Kreeft gaven vooral de typische scharen terug van het dier. Ook zijn er bronnen die verwijzen naar een eerdere naam die betrekking heeft op de ezel ivm de sterrenhoop  de Praesepe, de voederbak, in  het midden van het beeld, waarover ik al eerder schreef in het artikel van 28-12-2017 over de achtergrond van de feestdagen (zie de voetnoot aldaar)

Er is ook een mooie relatie met de feestdag van Johannes de Doper die geplaatst werd op 26 juni.

Een bekende uitspraak van hem: “Ik moet kleiner worden en Hij groter.” 

Hierbij doelend op degene die hij even daarvoor doopte, Jezus van Nazareth. Hij zag in hem zijn opvolger.

Maar de analogie ligt hem in het feit dat het tevens verwijst naar het moment in het jaar dat de kracht van de zon, symbolisch belichaamd door Johannes, begint af te nemen, zoals de zon ook effectief doet in haar steeds korter wordende dagboog aan de hemel, en dat Hij, verwijzend naar de Christus die een half jaar later geboren wordt als de zon weer terugkeert uit de duisternis rond 24 december, dus groter moet worden.

Terugtreden voor wordt daarmee een centraal thema voor deze periode van het jaar.

Lees verder »

Gemini en de maand juni

Gepubliceerd op 1 juni 2018 door Willem

Zoals je in de eerdere artikelen hebt kunnen lezen, peilen we naar de betekenis van de naam van de maand en kiezen we er voor om ons ook te laten leiden door te voelen wat er in die periode van het jaar “in de lucht hangt”.

De Romeinse dichter Ovidius, die meestal als uitgangspunt genomen wordt als het gaat over de betekenis van de namen van de maanden, gaat niet erg diep in op de betekenis van de maand juni. Althans hij verwijst naar de echtgenoot van Jupiter, de godin Juno, godin van het huwelijk.

Maar heel veel meer komen we bij hem niet te weten.

Dan maar terug naar het Avondland.

De derde zg. astrologische maand loopt van 21 mei tot ongeveer 21 juni.

Het begin van de maand juni valt daar dus in.

De oude Soemeriers verbonden deze periode van het jaar met het beeld van de Tweelingen.

De  vraag “wat hangt er in de lucht” is tevens de vraag: wat bezielden de Soemêriers om het beeld van de Tweelingen te verbinden met deze periode van het jaar.

Ik hoef maar naar buiten te kijken in onze tuin, onze grote leermeester, om te zien wat er gaande is.

De lindebomen in onze tuin, die we daar zo’n dertig jaar geleden hebben geplant, staan boordevol met bloesems waar rond honderden bijen zoemen. Verder in de tuin doen allerlei planten, bloemen en kruiden hun best om bloemen voort te brengen en te openen, hun kleur te tonen, hun geuren te verspreiden met maar één enkel doel.

 

Lees verder »

Apis en de maand mei

Gepubliceerd op 1 mei 2018 door Willem

We zijn aanbeland bij de eerste mei, het begin van een nieuwe maand.

Deze datum valt in de z.g tweede archetypische maand die loopt van 20 april t/m 22 mei en die door de Soemëriers (zie het eerdere verhaal over de twaalf maanden van het jaar) werd verbonden met het beeld van de Stier.

Ik vind het nog altijd een toepasselijke term om te spreken van “wat hangt er in de lucht in deze tijd van het jaar”.

Allerlei culturen voor ons hebben getracht op deze vraag een antwoord te geven.

Laten we voor deze gelegenheid eens naar onze culturele voorouders gaan van nog niet zo lang geleden.

De Kelten.

In de Ardennen en even over de grens hier in de Duitse Eifel, kom je nog volop restanten tegen van deze voor Europa zo bepalende cultuur. Zo vind je in de dorpen in het Duitstalige deel van België hier vlak bij, overal weer de meipalen verschijnen waar rond gedanst wordt. 

Voor de Kelten was de eerste mei één van de hoogtepunten van hun jaar dat bij hen een half jaar daarvoor zich vernieuwde; op 1 november.

Op de eerste mei werd het Beltane feest gevierd; het jaarlijkse vruchtbaarheidsfeest. Het feest van licht en leven, bloei en bevruchting.

Struin maar eens rond op Internet dan zal je veel verwijzingen vinden naar dit oeroude feest.

Na hen kwamen de Romeinen, ook zij waren niet de uitvinders van feesten, rituelen en cultussen die pasten bij de tijd van het jaar. Zij vonden enkel de eigen vorm uit van de feesten. Waar de feesten uitdrukking van waren dat is nu net waar we hier in dit verhaal contact mee trachten te krijgen.

We gaan dus op zoek achter de uiterlijke verschijningsvorm om te pijlen naar de essentie.

Lees verder »

Meld je aan met je E-mailadres en blijf automatisch op de hoogte van ons nieuws: