We geven dit seminar als een studiedag van 's morgens 10.00 uur tot 17.0 uur inclusief middagpauze. Ondersteund door een presentatie op een filmscherm, citaten uit het werk van C. G. Jung, fragmenten uit Tolkiens werk en beelden uit de uitgebreide filmversies van Peter Jackson's Lord of the Rings, laten we de treffende parallellen zien tussen het werk van deze twee eminente meesters uit de vorige eeuw. Opdat hun boodschap voor ons als reizigers niet verloren mag gaan.

bekijkhier een mooie recensie van een eerder gehouden studiedag op 15 september 2008 voor de Jungvereniging (onder Verslagen)

Als we de innerlijke kwaliteiten in ons zelf tot ontwikkeling brengen, kwaliteiten waar Frodo, Aragorn, Gandalf, Sam en de andere reisgenoten symbool voor staan, dan kunnen we de naderende omwenteling de goede richting in sturen.

Het was de gezamenlijke inspanning van de reisgenoten die het rijk van Sauron deed omvallen; de samenwerking tussen alle volkeren van Midden-Aarde.

J. R. R Tolkien liet in zijn monumentale werk “In de Ban van de Ring”, midden vorige eeuw reeds zien, welke weg de mens dient te gaan. Het opstaan tegen de vijand blijkt ook een “innerlijk opstaan tegen” te zijn. Miljoenen mensen over heel de planeet hebben zich geraakt gevoeld door het zien van de drie films en bij het lezen van het prachtige boek. Zelden heeft een boek (en de verfilming ervan heeft daar zeker ook toe bijgedragen) zoveel invloed gehad op mensen. Het wordt ook steeds duidelijker waarom mensen zo geraakt werden. En dat nog steeds zijn tot op de dag van vandaag. Herkenning is het sleutelwoord. Ieder van ons krijgt, van tijd tot tijd, de uitnodiging om een dergelijke reis te ondernemen. Sommigen gaan een enkele etappe, enkelen leggen de hele weg af. Met wisselend resultaat. Maar bovenal is het een innerlijke tocht, een ontwikkelingsweg die de mens leert, af te zien van het verlangen om de eigen wil door te zetten; vooral dan wanneer hij ten kosten van het leven zelf gaat.

In de psychologie van C. G. Jung, die zijn ideeën in datzelfde tijdsbestek formuleerde, vinden we dezelfde gedachte terug. Ook hij schildert de mens een individuatieweg die hem uiteindelijk leert de persoonlijk gerichte liefde die wil hebben en houden in te ruilen voor een universeel gerichte liefde die wil geven en delen met.

Wie enigszins thuis is in de analytische psychologie van C. G. Jung en daar vooral in de praktijk mee heeft gewerkt en de nodige vertaalslag naar de praktijk van alledag weet te hanteren en tevens het werk van Tolkien kent en ook de mens achter het verhaal heeft leren kennen, ontkomt niet aan de uiterst opmerkelijke constatering, mogen we het synchroniciteit noemen, dat er zeer veel parallellen bestaan tussen beider werk. Waar Jung de theorieën levert, brengt Tolkien deze theorieën tot leven in een wereld die door onze innerlijke belevingswereld omarmd wordt. Jungs imaginaire functie binnen de mens krijgt eten en drinken en meer. Komt thuis.

Tolkien en Jung, zij hebben elkaar in levende lijve nooit ontmoet, blijken qua ideeën naadloos op elkaar te passen en dat komt in de studiedag heel sterk tot uitdrukking.

Willem Versteeg en Huguette Beyens, samen meer dan twintig jaar werkzaam in hun eigen centrum Poustinia in de Belgische Ardennen, hebben een studiedag ineengezet waarin ze een ieder meenemen op een reis die voert langs vele filmbeelden uit de drie uitgebreide filmversies van Peter Jacksons met Oscars overladen drieluik “The Lord of the Rings”. Het zijn juist de uitgebreide versies waar Peter Jackson de ruimte heeft genomen om de verschillende karakters uit het verhaal meer body te geven, die we zullen gebruiken tijdens deze dag. Reden waarom velen de fragmenten waarschijnlijk niet zullen herkennen. Maar tegelijkertijd reden te meer om er kennis van te nemen.

Ook wordt het boek zelf gebruikt. Vele passages uit het oorspronkelijk werk dat Willem Versteeg nagenoeg van buiten kent, zullen gebruikt worden ter illustratie van de individuatieweg waar Jung het voortdurend over heeft. De leer van de vier psychologische typen vinden we terug in het verhaal. Het ontstaan en de invloed van wat Jung de schaduw noemt, komt in het boek en met name in de film op uiterst dramatische wijze naar voren. We kunnen ons haast geen betere manier voorstellen om mensen iets te laten zien en ervaren van wat de “Schaduw” nu eigenlijk voorstelt in Jungiaanse psychologische termen dan door gebruik te maken van het verhaal van Gollem in de film. Adembenemend.

Voorbeelden van archetypische krachten en hoe die in ons werken worden geïllustreerd aan de hand van de manier waarop Gandalf en Galadriel hun typische rol vervullen in het verhaal. Ook staat het boek vol met verwijzingen naar allerlei verstrikkingen waar mensen in terecht gekomen. Verstrikkingen die laten zien dat oude geslachtelijke thema’s uit vorige generaties telkens blijven doorwerken in nieuwe generaties. Hier vinden we prachtige linken naar de werking van het collectieve onderbewustzijn en kunnen we zelfs linken aan de meest moderne ontwikkelingen niet alleen binnen de Jungiaanse psychologie maar ook aan die methoden die zijn voortgekomen uit Jungs werk, zoals de transpersoonlijke psychologie en de nieuwste ontdekkingen die mensen als Bert Hellinger vandaag de dag doen. Zelfs leggen we verbindingen met de ideeën van Ervin Laszlo zoals dat tot uitdrukking komt in zijn laatst verschenen werk “Het chaospunt”.

Tevens staan we stil bij het dramatische verhaal van Arwen en Aragorn, symbool staand voor de eeuwige “strijd” die zich afspeelt als mensen zich niet bewust worden van de rol van de twee helften van ons mens-zijn. Het zoeken naar evenwicht en de uitbalancering van de mannelijke en vrouwelijke energiestromen in onze pysche.

Op het eind van de dag zullen we ongetwijfeld merken dat we veel te weing tijd hebben gehad om dit overweldigende thema voor het voetlicht te brengen. Maar als we mensen enthousiast hebben gemaakt voor de idee dat twee grote genieën uit de vorige eeuw een heel stuk samen opliepen om de mens te laten zien hoe in het leven te staan opdat we van onze aarde weer een thuis kunnen maken, dan is deze dag voor ons al geslaagd.

Aan ons enthousiasme zal het niet liggen; laat het uwe aangespoord en aangestoken worden op deze dag opdat de bakens feller mogen branden en almaar meer mensen zien dat het tijd wordt om op weg te gaan. Op weg naar het keerpunt. Op weg naar huis. Een thuis voor allen.

Willem Versteeg