WAAROM KOMT EEN CRISIS

een bijzonder thema-weekeind.

De meeste mensen zijn vertrouwd met een thermostaat. Je weet wel dat apparaatje dat bij veel mensen aan de muur in de huiskamer is bevestigd en waarmee je de temperatuur afstelt in de woonkamer. Dat apparaatje doet twee dingen. Het meet de temperatuur in de ruimte. Wanneer een door de eigenaar vastgestelde temperatuur is bereikt, geeft het een seintje aan de centrale verwarmingsketel om tijdelijk even te stoppen met het produceren van warmte. Zodoende wordt het in de woonkamer niet te warm. Daalt de temperatuur onder een bepaalde waarde dan krijgt de ketel het tegenovergestelde seintje en dan mag hij weer warmte produceren. Thermostaat en ketel werken zo samen om een bepaalde temperatuur in een ruimte te handhaven.We spreken hier over een zg. terugkoppelingssysteem. Ook wel feed-back genoemd. De thermostaat geeft feed-back aan de ketel zodat die weet wat te doen.Dit feed-back systeem, dit informatie-terugkoppelingssysteem bevindt zich in alle levende systemen.In ons lichaam functioneert een zelfde systeem. Meerdere zelfs. Ons hormonale systeem is geheel gebaseerd op dit principe. Wanneer ons centrale zenuwstelsel bijvoorbeeld bemerkt dat de persoon heel angstig wordt als gevolg van een levensbedreigende situatie, zal zij bliksemsnel reageren door onder andere de bijnieren de impuls te geven een extra dosis adrenaline aan te maken. De vrijgekomen adrenaline maakt het voor het lichaam mogelijk dat het op korte tijd bijvoorbeeld veel meer zuurstof kan opnemen, waardoor het op korte tijd extreme prestaties kan verrichten. Prestaties die de persoon kan benutten om zichzelf in veiligheid te brengen.

Dit ene voorbeeld gebruik ik even om aan te geven dat het terugkoppelingssyteem ervoor zorgt dat het systeem als geheel een eigen bescherming heeft ingebouwd die er voor zorgt dat er geen extreme situaties kunnen optreden die het systeem zelf bedreigen. We spreken dus over een zich zelf beschermend systeem. Zich zelf beschermend in die zin dat het zich zelf beschermt tegen al die aktiviteiten binnen het systeem die bedreigend zouden kunnen zijn voor het systeem zelf. Voor een groot gedeelte zijn levende systemen ook zo opgebouwd dat het voor een groot gedeelte een bescherming heeft ingebouwd tegen invloeden van buitenaf.

Terug naar het begin; waarom komt een crisis.

In het geval van de thermostaat en de verwarming zal er sprake zijn van een crisis wanneer de thermostaat niet werkt, of erger nog wanneer er geen thermostaat in het systeem ingebouwd is.

Als we dit eenvoudige voorbeeld nu gebruiken om te kijken naar de oorsprong van een crisis en we gaan dan op zoek naar de oorzaak van een individuele crisis, of een familiale crisis, een nationale of zelfs een internationale crisis, dan ligt een eenvoudig antwoord binnen bereik.Daarvoor hoeven we geen psychologie, pedagogie, economie of politieke wetenschappen voor te hebben gestudeerd.

In het systeem dat we hebben gecreëerd blijkt geen thermostaat aanwezig te zijn, of hij doet het niet, of hij doet het niet goed of we waren zo arrogant dat we dachten die niet nodig te hebben. Of, erger nog: hij zat er wel in maar we hebben hem uit overmoed volledig genegeerd.

Een crisis dwingt ons om op zoek te gaan naar een antwoord op de volgende vraag:

Waar zit de thermostaat. Doet hij het nog. Moet hij gerepareerd.Bij gebrek aan; hoe bouwen we hem dan in. En als belangrijkste: Als hij (dan weer) goed functioneert.Hoe reageren we het best op zijn signalen. Welke zijn zijn signalen eigenlijk. Maar voor dit alles moet er een antwoord komen op de vraag:

Zijn we überhaupt bereid een thermostaat te dulden en zijn we bereid te reageren indien nodig.

Kennen we het beeld van Vrouwe Justitia? Het beeld van de gerechtigheid. De geblindoekte vrouw met een weegschaal en een zwaard in beide handen.

Er bestaat nog zo’n beeld.

Met een vrouw met een weegschaal in haar hand en een zwaard in de ander. Dat is Nemesis. Zij was de beschermvrouwe van de gladiatoren. Zij rijdt in een rijtuig getrokken door griffioenen. Zij is de bestraftster van de overmoed, de hybris of hubris. Ze is de dochter van Nyx, de oer-godin van de nacht.Zelfs Zeus de oppergod gehoorzaamde haar. Zij is de meedogenloze godin van de gerechtigde wraak. Als zij merkt dat er in het land, de staat, geen warmte (thermos), de liefde, aanwezig is, voert zij ons naar haar moeder, de nacht. Opdat we leren. En opnieuw beginnen.

In het weekeind dat gepland staat van vrijdagavond 30 januari t/m zondagmiddag 1 februari gaan we op zoek naar de antwoorden op de vragen die we hier opwerpen.

Hoe reageren we op de thermostaat van ons eigen innerlijk leven. Hoe reageren we op de thermostaat van ons familiale leven. De thermostaat van ons nationale en internationale leven?

Kortom hoe gaan we om met een crisis?

een workshop in het kader van de omwentelingsgedachte