mensenknop1a1a1
DE WEG NAAR INITIATIE  IN

In het kader van onze reeks weekenden over “Levende Mystiek” nodigen wij jou graag uit deel te nemen aan een buitengewoon boeiend en muzikaal thema:

 

 

De weg van initiatie aan de hand van de symbolische duiding van de Toverfluit
van A. Mozart door Tjeu van den Berk,
begeesterd door alles wat raakt aan de grond van ons bestaan en de wortels van onze beschaving.

19 - 21 juni in Huize Poustinia

 

Iedere stap van de reis wordt gemaakt door het hart te volgen in plaats van de massa
en door voor kennis te kiezen in plaats van sluiers van onwetendheid.

Henri Bergson

toverfluittamino

Vele jaren geleden vertelde de Griekse componist Mikis Theodorakis in een interview hoe belangrijk het voortbestaan van opera is voor de spirituele voeding van de jeugd en een samenleving. Hij beschouwde de opera als een frame voor de erfenis van ons geestelijk verleden. Zoals de verhalen van de mythologie in de oudheid de innerlijke weg van de mens traceren en in beeld brengen zo spiegelt de opera dit in deze tijd.

De oorspronkelijke betekenis van opera: “Opera in musica”, slaat op een kunstvorm die alle kunsten in zich verenigt: muziek, dichtkunst, theater, architectuur en beeldhouwkunst. De opera ontstond in de zestiende eeuw in Florence als een eigentijds vormgeven aan de antieke mythologie en maakte de laatste eeuwen een hele ontwikkeling door. Tot op heden behield het echter zijn magische uitwerking op de geest, die zich graag laaft aan wat een dimensie van eeuwigheid in zich draagt.

Het eigen van opera is dat het gebeuren zich buiten het alledaagse beweegt zonder daarom aan actualiteit in te boeten. Integendeel, door haar transcendent karakter maakt ze het leven van elke dag transparant en doorademt ze het met geestelijke inspiratie. Vooral wil de mens de zin van het leven kennen en peilen in wat hij beleeft en doet. Hij wil de inhoud van zijn ervaringen doorgronden, het weefsel van zijn ziel ontdekken door dingen betekenis en zin te verlenen en vooral ook de rode draad die elke ervaring aaneenrijgt tot een sluitend geheel, waarin hij zich herkent en invoegt.

Amadeus Mozart was geniaal in het componeren van opera en blies haar nieuw leven in door haar zowel een eigentijds als origineel karakter te geven. Als geen ander verstond hij de kunst om muziek en tekst zo met elkaar te verweven dat ze beide ten dienste komen te staan van een diepere boodschap. Zijn genialiteit munt uit in de Toverfluit, een sprookjesopera, waarover Albert Einstein beweerde dat ze Mozarts testament voor de mensheid bevat. Wat de vorm betreft is het een zangspel in twee bedrijven naar een libretto van Emanuel Schikaneder. Ze werd voor het eerst in 1792 in Wenen opgevoerd en wordt tot op de dag van vandaag als een meesterwerk beschouwd. Omwille van de hoeveelheid tekst die in de oorspronkelijke uitvoering niet gezongen werd verkoos Mozart de term Singspiel boven opera. Een Singspiel echter waarin humor en ernst tot een wonderlijk geheel versmelten, waarin veel diepgang beweegt.

Nog heel zelden wordt de opera integraal uitgevoerd wat afbreuk doet aan de verborgen kennis en zin die Mozart bewust in zijn kunstwerk integreerde.

Het verhaal vol magie en betovering speelt zich af in het Oude Egypte, waar zich de bronnen van de gnostiek en van het christendom bevinden.

De hoofdpersoon prins Tamino ondergaat doorheen het verhaal een geestelijke ontwikkeling door verschillenden inwijdingen te ondergaan. Hij bespeelt een fluit van levend hout die uit het binnenste, de ziel van een duizendjarige eik is gesneden.

De inwijdingsweg die prins Tamino gaat bevat motieven van de inwijding van De Grote Mysteriën.

In deze mysteriën leert men alles over het universum en de natuur en hoe dit zich in het leven manifesteert. Tijdens zijn ontwikkeling doorloopt een mens verschillende stadia van groei en integreert in elke levensfase een ander facet van het leven om uiteindelijk een vollediger mens te worden overeenkomstig wat zich aan hem innerlijk openbaart. Het geheim achter elke inwijding is immers dat de geest kent wat het hart omarmt. Ook Mozart schreef dat liefde de drijvende kracht achter zijn componeren was. Hij schreef ook dat hij zich niet inliet met eer en lof van anderen maar dat hij zijn eigen gevoel volgde. Dit laatste is het belangrijkste wat de leerling door inwijding leert. Het kennen en volgen van het eigen gevoel, dat gevoed wordt door geestelijke reflectie en in deze zin het wezen en niet het ik volgt.

De opera is doorspekt van symbolen die deels in de vrijmetselarij, deels in de leer van de Rozenkruisers als in de alchemie terug te vinden zijn. Mozart verkeerde graag in spirituele kringen waar hij inspiratie opdeed. Zelf was hij katholiek gelovig en het is op zijn minst merkwaardig te noemen dat hij alles waar hij mee in aanraking kwam in een sluitend geheel kon integreren. Dit getuigt van een open geest die niet aan een éénduidige visie op het leven gekluisterd zit. Hij dacht en voelde en componeerde met een universele instelling.

Reden genoeg voor de mystagoog en theoloog Tjeu van den Berk om dieper stil te staan bij wat dit bijzondere muzikaal werk ons over de diepere lagen van het leven blootlegt. Geboeid door het gedachtengoed van C.G. Jung, zijn kennis van gnostiek en de wortels van het christendom en zelf zeer mystiek georiënteerd, weet hij uit de rijke inhoud van dit werk datgene te destilleren wat een vertaalslag mogelijk maakt naar de ervaring van de mens van vandaag die voor dezelfde uitdaging staat als prins Tamino in de Toverfluit.

Wat het doorvorsen van deze boeiende materie betreft is Tjeu van den Berk ook een archeoloog. Hij schrikt er niet voor terug om in de archieven op zoek te gaan naar aanwijzigingen dat Mozart heel goed wist wat hij deed en dat hij van de opdracht om dit werk te componeren gebruik maakte om een verhaal in het verhaal te vertellen.

Naar dit verhaal in het verhaal gaan we onder de deskundige leiding van Tjeu luisterend en kijkend op zoek. Deze ervaring is een puur genot voor wie én door muziek én door het thema inwijding geboeid is.

Maar bovenal wordt het een beeldend en voelend ervaren van de prachtige symbiose tussen tekst en muziek waarin zich een proces voltrekt dat geënt is op het proces van menswording die ieder ondergaat. Het verenigen van de tegenstellingen in zichzelf. Het in het reine komen met hoe goed en kwaad zich tot elkaar verhouden.

De ontdekking van de mannelijke en vrouwelijke pool die elkaar aanvullen en door prins Tamino en prinses Pamina prachtig worden belichaamd.

Het integreren van het wilde ongetemde instinctieve leven en de confrontatie met de niet erkende en verstoten delen van het menselijke bestaan. Dit alles krijgt in een of andere vorm een plek in dit verhaal, dat juist daarom een volledig beeld geeft van het individuatieproces. Of hoe de mens zich tot meer volledigheid ontwikkelt.

Door zijn levendige, beeldrijke maar ook gezond kritische geest weet Tjeu van den Berk ons stapje na stapje vertrouwd te maken met wat zich in het alchemistisch proces van dit zangspel beweegt.

Zonder de kennis van de alchemie is deze opera moeilijk te doorgronden en Tjeu weet hoe hij ons spelend met woorden en beelden de sleutel tot de geheimen ervan kan aanreiken. Hij geraakte ooit eens ontroerd door deze wonderlijke samenhang van kennis, poëzie, muziek, verhaal en symboliek en het is vooral door deze ontroering te delen dat hij de rest toegankelijk maakt voor wie zich ervoor opent. Een delen van ziel tot ziel.

Zijn onderzoek duurde zeven jaar. In dit verband schrijft hij: “Als niet ingewijde is het een lange tocht geworden. Het vinden van de sleutel bleek niet eenvoudig. Omdat C.G. Jung veel over inwijding heeft geschreven ging ik bij hem te rade. In zijn citaten over alchemie trof mij de overeenkomst met De Toverfluit. Dat zette mij op -naar later bleek- het juiste spoor.”

Dit alles vond zijn neerslag in een lijvig boek “Die Zauberflöte”, want als serieus onderzoeker wou hij in het werk een zinnige draad vinden. Vele jaren lang al neemt hij ieder geïnteresseerde bij de hand om zich in dit prachtige werk vol ontroering en verwondering te begeven zonder in stereotiepe duidingen te vervallen. Steeds weer ontdekt hij nieuwe verbanden en betekenissen en kent zijn duiding een nieuwe wending, die perspectieven opent om anders naar het leven te kijken.

De draad die Tjeu doorheen zijn exploratie van deze materie ontrafelde kan worden samengevat in de verbinding tussen lichaam ziel en geest. De vereniging van natuur, het instinctieve leven en rede in wijsheid. In de zin van toegepaste kennis, het integreren van deze eenheid in een levenshouding die niet langer dualistisch is, maar alles in het geheel een plaats geeft.

item2

De muziek als transformerende kracht helpt en ondersteunt dit bewustzijnsproces. Dit wordt als het ware samengebundeld in de Toverfluit, die een actieve rol speelt bij de inwijdingen die prins Tamino ondergaat. Maar er is ook nog Papageno, de bondgenoot van Tamino die met zijn betoverend klokkenspel de hele opera bezielt en de toeschouwer voortdurend onschuldig verleidt om zich ook in het proces te begeven.

Want als er één muziekwerk is dat de toeschouwer niet onberoerd laat dan is het de Toverfluit wel, dat ook kinderen weet te bekoren. Zo zorgt de muziek en de zorgvuldige klankkeuze ervoor dat ieder ongemerkt luisterend en genietend van inwijding proeft.

Papageno als vogelfiguur treedt in de opera als bemiddelaar op en hij is in het gebeuren ook de verbindende schakel. Geleidelijk aan begrijpt de toeschouwer dat hij de eeuwige vruchtbaarheid belichaamt, de levenskracht die door de weg van inwijding wordt aangesproken.

Want de weg van inwijding staat nu eenmaal in de Toverfluit centraal. Dat het leven zijn diepere geheimen maar prijsgeeft door inwijding is een oud gegeven, dat in vele grote verhalen gestalte krijgt. Wat betekent het echter voor ons vandaag.

Waardoor kunnen we de Grote Mysteriën vervangen?

Meer dan ooit tevoren laat de geestelijke crisis die de mensheid doormaakt de nood aan een leidraad zien. Een leidraad die echter in de biologische groei van ieder individu is ingeschreven en ook zijn geestelijke invulling behoeft. Een invulling die we zo beeldend en muzikaal ontdekken door ons in het verhaal van de Toverfluit te begeven met de intentie er anders uit te komen dan voorheen, wat het uitgangspunt is van elke inwijding. Want zoals een anonieme schrijver eens schreef:

“Een geest die wordt opgerekt door een nieuwe ervaring
kan nooit terugkeren naar zijn vroegere staat.”

-.-.-.-.-

papageno

 

In dit weekend nemen we dit dagritme als uitgangspunt;

 

Vrijdagavond:

Korte meditatieve afstemming met muziek uit de Toverfluit

Verwelkoming en korte inleiding door Huguette

Daarna het bekijken van filmmateriaal in verband met het thema

 

Zaterdag

08.30 uur: ontbijt

09.30 uur: eerste duiding van Tjeu

11.00 uur: pauze met koffie en thee

11.30 uur: wandeling

13.00 uur : middageten

14.30 uur: tweede duiding Tjeu

15.30 uur: dessertpauze

16.00 uur: derde duiding Tjeu

17.30 uur: vrije tijd

18.00 uur: avondmaal

19.45 uur: muzikale meditatieve afstemming

20.00 uur: Film in verband met thema

 

Zondag

08.30 uur: ontbijt

09.30 uur: duiding van Tjeu

11.30 uur: pauze

12.00 uur: afronding

13.00 uur: slotmaaltijd

 

Er is geen voorkennis vereist. Dit weekend geldt zowel als introductie als verdieping. Tjeu zal echter deze materie verrijken en aanvullen met de inzichten en verbanden die hij de laatste jaren op het spoor kwam.

 

De begeleiding wordt verzorgd door Tjeu van den Berk, mystagoog en theoloog en schrijver van meerdere boeken.

 

Er is iets vreemds opmonterend in de mogelijkheid

dat de gevaren waarin de stoffelijke kettingreactie de mensheid heeft gedompeld, gekeerd zou kunnen worden door een andere kettingreactie

doch ditmaal die van het innerlijk leven van de mens.

 

J.G.Bennett

Huguette Beyens

 

 

In Huize Poustinia

van vrijdagavond 19 juni vanaf 18.00 uur

tot en met zondagmiddag 21 juni 2015 om 14.00 uur

Bijdrage: € 230,00 alles inbegrepen.

www.poustinia.be - info@poustinia.be - 080-517087

Beho 108- 6672 Beho-Belgie

H
S
P
O
S
K
R
O
W
retraiteknop1a1a1
pelgrimagesknop1a1a1
muziekdagenknop1a1a1
huisknop1a1a1
kapelknop1a1a1
tuinknop1a1a1
labyrintknop1a1a1
rietveldenknop1a1a1
workshopknop1a1a1
nieuwhuis1a1a1
bereikbaarheidknop1a1a1
contactknop1a1a1
item6a

Hier gaat het over workshops.

Toen ik hier aankwam en nog heel klein was, hebben ze mij geprobeerd voor een karretje te spannen om me te laten werken. Onnodig te zeggen dat ze dat niet gelukt is; ik ben hier niet om te werken; daar hebben we bezoekers voor. Vandaar dit aanbod.

oudhuis1

1983

2017

Poustinia
huis voor herbronning, innerlijke groei en transitie
Beho 108 - 6672 Beho E-mail: info@poustinia.be Telefoon: 080 -517087

de mensen mensenknop1a1a1